Telemedycyna

Telemedycyna czyli leczenie na odległość

Telemedycyna to pojęcie, którego znaczenie na gruncie języka prawnego nie zostało wprost określone ani przez ustawodawcę polskiego, ani w prawodawstwie Unii Europejskiej. [1]

Wielu badaczy, naukowców, towarzystw naukowych (także Światowa Organizacja Zdrowia w 2010r [2]) zaproponowało swoje własne definicje Telemedycyny. Różnice pomiędzy nimi nie wydają się istotne i de facto sprowadzają się do tego samego.

Podsumowując, na czym polega Telemedycyna?:

  • udzielaniu świadczeń zdrowotnych („leczeniu”) przy
  • rozłączności miejsca pomiędzy świadczeniodawcą a świadczeniobiorcą („odległość”) oraz
  • wykorzystaniu systemów teleinformatycznych

Telemedycyna nie ogranicza się jedynie do kontaktu: lekarz- pacjent. Świadczeniodawcą może być rehabilitant lub pielęgniarka, jak również do konsultacji może dochodzić bezpośrednio lekarz-lekarz.

W Polsce, do 12 XII 2015r Telemedycyna funkcjonowała raczej jako pojęcie teoretyczne, bez realnej możliwości zastosowania. Dopiero przeprowadzone w grudniu 2015r nowelizacje (Ustawa z 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. poz. 1991) ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty umożliwiły jej praktyczne stosowanie.

Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza dentysty

Art. 2. [Wykonywanie zawodu lekarza]

  1. Wykonywanie zawodu lekarza polega na udzielaniu przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje, potwierdzone odpowiednimi dokumentami, świadczeń zdrowotnych, w szczególności: badaniu stanu zdrowia, rozpoznawaniu chorób i zapobieganiu im, leczeniu i rehabilitacji chorych, udzielaniu porad lekarskich, a także wydawaniu opinii i orzeczeń lekarskich.
  2. Wykonywanie zawodu lekarza dentysty polega na udzielaniu przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje, potwierdzone odpowiednimi dokumentami, świadczeń określonych w ust. 1, w zakresie chorób zębów, jamy ustnej, części twarzowej czaszki oraz okolic przyległych.

    Nowelizacja wprowadziła następujące stwierdzenie:
  3. Lekarz, lekarz dentysta może wykonywać czynności, o których mowa w ust. 1 i 2, także za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności.

    Wprowadzono także zmianę w art. 42 dotyczącym orzekania o stanie zdrowia.

    Po nowelizacji: „Lekarz orzeka o stanie zdrowia określonej osoby po uprzednim, osobistym jej zbadaniu lub zbadaniu jej za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności.”

Pozostałe akty normatywne traktujące o Telemedycynie:
- Ustawa o działalności leczniczej (UoDzL):

  • art. 3 ust. 1: „Działalność lecznicza polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Świadczenia te mogą być udzielane za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności”.
  • art. 3 ust.2 pkt. 1–2: „Działalność lecznicza może również polegać na: 1) promocji zdrowia lub 2) realizacji zadań dydaktycznych i badawczych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych i promocją zdrowia, w tym wdrażaniem nowych technologii medycznych oraz metod leczenia. Czynności, o których mowa w ust. 2, mogą być wykonywane za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności.”
- Kodeks Etyki Lekarskiej:
  • art. 9: „lekarz może podejmować leczenie jedynie po uprzednim zbadaniu pacjenta. Wyjątki stanowią sytuacje, gdy porada lekarska może być udzielona wyłącznie na odległość”,
- Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
  • art. 55 ust 4: „Orzekanie o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne lub o konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny: 1) następuje po przeprowadzeniu bezpośredniego badania stanu zdrowia ubezpieczonego lub chorego członka rodziny (...).
- Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego.
  • art. 11 „ [Obowiązek osobistego zbadania przez lekarza osoby z zaburzeniami psychiatrycznymi]” 1. Orzeczenie o stanie zdrowia osoby z zaburzeniami psychicznymi, opinię lub skierowanie do innego lekarza lub psychologa albo podmiotu leczniczego lekarz może wydać wyłącznie na podstawie uprzedniego osobistego zbadania tej osoby. Skierowanie do szpitala psychiatrycznego wydawane jest w dniu badania, a jego ważność wygasa po upływie 14 dni. 2. Wskazany w ust. 1 okres ważności skierowania ulega przedłużeniu o czas oczekiwania na przyjęcie do szpitala psychiatrycznego pod warunkiem wpisania na listę oczekujących na udzielenie świadczenia, o której mowa w art. 20 listy oczekujących na świadczenie szpitalne lub ambulatoryjne, ustawy o świadczeniach, w terminie 14 dni od dnia wystawienia skierowania.”
Warto zaznaczyć, że to czy świadczenie może być udzielone wyłącznie na odległość, za każdym razem należy do indywidualnej decyzji lekarza.

Telekardiologia jest jedną z najstarszych kierunków rozwoju telemedycyny. W 2018r, pod kierownictwem profesora Piotrowicza powstał dokument [3], którego celem było podsumowanie aktualnego stanu wiedzy na temat rozwiązań telemedycznych stosowanych w kardiologii w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem realiów systemu opieki zdrowotnej. Autorzy dokumentu wprowadzili następujące pojęcia związane z telekardiologią:

  • Teleopieka
  • Teleedukacja
  • Telekonsultacje
  • Telemonitoring elektrokardiograficzny
  • Telemonitoring urządzeń wszczepialnych
  • Telerehabilitacja kardiologiczna

Telekardiologia jest bardzo dynamicznie rozwijającą się w wielu kierunkach dziedziną.
Aktualnie, telekardiologia jest najczęściej wykorzystywana do:

  • telemonitoringu urządzeń wszczepialnych
  • poszukiwania bezobjawowych arytmii (głównie napadów migotania przedsionków)
  • telekonsultacji specjalistycznyc;, np. z wykorzystaniem systemów telemedycznych instalowanych w jednostkach pogotowia ratunkowego (transmisja zapisu elektrokardiograficznego [EKG]);
Przydatne materiały: 
ZałącznikWielkość
PDF icon Telemedycyna w prawie polskim193.69 KB
PDF icon Cardiology Telemedicine solutions316.57 KB